Cư sĩ Minh Vân — Ghi chép & luận giải Phật học
"Không làm mọi điều ác,
Thành tựu các hạnh lành,
Tâm ý giữ trong sạch,
Chính lời chư Phật dạy."
「諸惡莫作，眾善奉行，自淨其意，是諸佛教。」
— Kinh Pháp Cú (Dhammapada 183) · Sabbapāpassa akaraṇaṁ…
Bài viết & luận giải
Ghi chép tu học, kinh điển và Phật học ứng dụng
MN115 - Kinh Đa Giới (Bahudhātuka Sutta)
Lửa bén từ một chòi lau thiêu luôn cả ngôi nhà lầu đóng kín cửa. Mọi sợ hãi đều từ người ngu mà ra — và đây là bốn điều phải thông để thành người trí.
MN95 - Kinh Cankì (Caṅkī Sutta)
Chàng Bà-la-môn mười sáu tuổi đem lời quả quyết của dòng mình ra hỏi: Veda là chân lý duy nhất. Đức Phật hỏi lại: đã có ai tự nói 'tôi biết, tôi thấy' chưa?
MN139 - Kinh Vô Tránh Phân Biệt (Araṇavibhaṅga Sutta)
Cùng một cái bát, xứ này gọi pātī, xứ kia gọi patta, ai cũng cho tên mình là đúng. MN139 dạy cách nói không gây tranh: chỉ ra pháp sai, không chỉ mặt người.
MA109 - Kinh Tự Quán Tâm (Trung A-hàm 109)
Chưa đọc được tâm người thì hãy soi tâm mình: đã có chỉ chưa, đã có quán chưa? Bốn câu tự hỏi, bốn cách làm — và vì sao một tấm y cũng phải đem ra cân.
MN114 - Kinh Nên Hành Trì, Không Nên Hành Trì (Sevitabbāsevitabba Sutta)
Cùng một tấm y, một bữa ăn, một ngôi làng, một người bạn — nên gần hay nên tránh? Đức Phật chỉ dùng một thước đo, và Sāriputta mở nó ra thành ba lượt giảng.
MA193 - Kinh Mâu-lê-phá-quần-na (Trung A-hàm 193, tương đương MN21)
Nữ tỳ ngủ tới xế chiều, bà chủ nổi tiếng hiền liền cầm gậy đánh vỡ đầu. Bản Hán của Kinh Ví Dụ Cái Cưa dạy rải từ, bi, hỷ, xả cho cả kẻ cưa mình.
MN21 - Kinh Ví Dụ Cái Cưa (Kakacūpama Sutta)
Bà chủ nổi tiếng hiền hậu, bị thử ba buổi sáng dậy trễ đã cầm then cửa đánh bể đầu nữ tỳ. Đức Phật dạy: hiền thật chỉ lộ ra khi bị nói trái ý.
MN41 - Kinh Sāleyyaka (Sāleyyaka Sutta)
Dân làng Sālā hỏi: vì sao chết đi, có kẻ sa đọa, có người lên cõi trời? Đức Phật chỉ ra mười việc nơi thân, lời, ý — và một con đường còn xa hơn mọi cõi trời.
MN0 - Giới thiệu tổng quan về Kinh Trung Bộ (Majjhima Nikāya)
Một trăm năm mươi hai bài kinh, ba phần, mười lăm phẩm — và chín chủ đề dẫn người học từ đời sống hòa hợp đến buông cả Chánh pháp như chiếc bè.
MN58 - Kinh Vương Tử Vô Úy (Abhayarājakumāra Sutta)
Một câu hỏi hai móc được soạn sẵn để Đức Phật không nhả ra, không nuốt vào được — và lời giải bắt đầu từ đứa bé đang ngồi trong lòng người hỏi.
MA189 - Kinh Thánh Đạo (Trung A-hàm 189, tương đương MN117)
Chánh định chỉ thành Thánh khi có bảy chi kia làm chỗ dựa. Bản Hán của Kinh Bốn Mươi nói thêm năm chi sau và đặt chuỗi sinh khởi ngay đầu kinh.
MN117 - Đại Kinh Bốn Mươi (Mahācattārīsaka Sutta)
Vì sao một bài kinh về chánh định lại tên là “Bốn mươi”? Định không đứng một mình: bảy chi nâng đỡ, chánh kiến đi đầu, hai mươi thiện đối hai mươi bất thiện.
MA28 - Kinh Giáo Hóa Bịnh (Trung A-hàm 28)
Cấp Cô Độc nằm chờ chết. Xá-lợi-phất nói mười lần “chớ sợ”, ông ngồi dậy khỏi bệnh, rồi kể lại đêm tối ở cổng thành Vương Xá khi lần đầu đi gặp Phật.
MN143 - Kinh Giáo Giới Cấp Cô Độc (Anāthapiṇḍikovāda Sutta)
Bên giường bệnh, Sāriputta không an ủi mà dạy ông Cấp Cô Độc buông mọi chỗ bám, từ con mắt đến đời sau. Ông bật khóc: hầu Phật bao năm, chưa từng được nghe.
MA180 - Kinh Cù-đàm-di (Trung A-hàm 180, tương đương MN142)
Bà dì nuôi dâng Phật tấm y vàng dệt kim tuyến, ba lần Ngài bảo đem dâng Chúng Tỳ-kheo. Bản Hán đo món quà bằng tinh tấn và niềm tin có đời sau, có quả báo.
MN142 - Kinh Phân Biệt Cúng Dường (Dakkhiṇāvibhaṅga Sutta)
Bà dì nuôi tự tay dệt y dâng Phật, Ngài ba lần bảo đem dâng Tăng. Từ đó Phật phân biệt 14 hạng người nhận, 7 cách cúng Tăng và 4 lối làm sạch một món quà.
MN147 - Tiểu Kinh Giáo Giới La-hầu-la (Cūḷarāhulovāda Sutta)
Không ảnh dụ, gần như không chuyện kể: chỉ ba câu hỏi lặp lại cho mắt, tai… đến ý — và ngay trong lúc nghe, tâm La-hầu-la giải thoát khỏi các lậu hoặc.
MN62 - Đại Kinh Giáo Giới La-hầu-la (Mahārāhulovāda Sutta)
La-hầu-la hỏi cách tu niệm hơi thở, nhưng Đức Phật dạy trước về đất, nước, lửa, gió, hư không — và bảo: hãy tu tập như đất, chẳng ghê sạch hay dơ.
MA14 - Kinh La-hầu-la (Trung A-hàm 14, tương đương MN61)
Chậu nước chừa chút ít, đổ hết, úp xuống, lật ngửa: bản Hán tạng năm lần răn La-hầu-la chớ đùa mà nói dối, và dạy soi thân, khẩu, ý như soi gương.
MN61 - Kinh Giáo Giới La-hầu-la ở Rừng Āmala (Ambalaṭṭhika-rāhulovāda Sutta)
Một chậu nước rửa chân, một con voi chiến và một tấm gương: Đức Phật dạy La-hầu-la đừng nói dối, dù chỉ nói đùa, và soát lại mọi việc mình làm.
MA213 - Kinh Pháp Trang Nghiêm (Trung A-hàm 213, tương đương MN89)
Vua Ba-tư-nặc tám mươi tuổi cởi năm nghi trượng vào gặp Phật, kể mười một điều khiến ông tin — bản Hán có người ngáy giữa pháp hội và A-nan cầm phất.
MN89 - Kinh Pháp Trang Nghiêm (Dhammacetiya Sutta)
Vua Pasenadi tám mươi tuổi cúi hôn chân Phật rồi kể mười điều khiến ông tin. Vua đi rồi, Đức Phật dặn chư Tăng: hãy học thuộc những lời ấy.
Một ngày của Đức Phật: Ngài sống và hoằng pháp như thế nào?
Nửa đêm tiếp chư Thiên, gần sáng còn kinh hành, mỗi ngày chỉ một bữa: thời khóa của Đức Phật theo kinh và sách, cùng bài học sắp xếp thời gian cho cư sĩ.
Phật giáo Việt Nam thời kỳ Khương Tăng Hội: sử liệu nói gì, học giả nghĩ gì?
Khương Tăng Hội xuất gia ở Giao Chỉ, năm 247 sang Kiến Nghiệp dựng chùa Kiến Sơ: hai bản tiểu sử cổ nói gì, và học giả còn tranh luận những điểm nào?
Phật giáo Việt Nam thời kỳ Mâu Tử: Lý hoặc luận nói gì, học giả nghĩ gì?
Lý hoặc luận của Mâu Tử viết ở Giao Chỉ cuối Hán hay là ngụy tác đời sau? 37 điều hỏi đáp nói gì về Phật, hiếu đạo, sinh tử và Phật giáo Giao Chỉ?
Phật giáo Việt Nam trước Công nguyên: sử liệu nói gì, học giả nghĩ gì?
Chử Đồng Tử học đạo với nhà sư Phật Quang, tháp vua A-dục ở Giao Chỉ: sử liệu nào đỡ được giả thuyết Phật giáo đến đất Việt trước Công nguyên?
MN60 - Kinh Không Gì Chuyển Hướng (Apaṇṇaka Sutta)
Không có Đạo sư để tin? Đức Phật chỉ một "pháp chắc phần thắng": sống sao để dù đời sau có hay không, tin hay ngờ, vẫn không mất phần nào.
MN57 - Kinh Hạnh Con Chó (Kukkuravatika Sutta)
Khi Puṇṇa và Seniya hỏi nhau về sanh thú, Đức Phật dạy bốn loại nghiệp — và khổ hạnh sĩ lõa thể ngồi như con chó về sau chứng đắc A-la-hán.
MA72 — Kinh Trường Thọ Vương Bổn Khởi (Trung A-hàm 72, tương đương MN128)
Gươm đã kề cổ kẻ giết cha, Trường Sanh nhớ lời trăng trối 'chớ khởi oán kết' mà tra gươm vào vỏ — Phật kể cho Tăng Câu-xá-di đang cãi nhau.
MN48 — Kinh Kosambiya (Kosambiya Sutta)
Tăng chúng Kosambī đả thương nhau bằng "binh khí miệng lưỡi". Đức Phật dạy sáu pháp hòa hợp, rồi nêu bảy trí tự kiểm của vị đã chứng quả Dự lưu.