← Tra cứu · 👤 Nhân vật
Tôn giả Moḷiya Phagguna
Vị Tỷ-kheo sống quá thân cận với các Tỷ-kheo-ni, ai chê bên nào thì nổi giận; Đức Phật gọi đến răn dạy trong Kinh Ví Dụ Cái Cưa (MN21).
Giới thiệu. Moḷiyaphagguna — Phagguna là tên, moḷi là “búi tóc”. Theo Chú Giải Trung Bộ Kinh (bản Việt, bài 21, tr. 442), lúc còn là cư sĩ ông để búi tóc lớn nên được gọi là “Phagguna Búi Tóc”, xuất gia rồi người ta vẫn gọi theo tên ấy. Bản Việt HT. Thích Minh Châu ghi Moliya Phagguna.
Trong kinh. Ở MN21, ông sống thân cận quá mức với các Tỷ-kheo-ni: ai chê các ni trước mặt ông thì ông giận và khởi tranh tụng; ai chê ông trước mặt các ni thì các ni cũng vậy. Đức Phật cho gọi ông đến, dạy rằng dù các ni hay chính ông bị chê, bị đánh, ông vẫn phải bỏ những ước muốn và suy tư dựa vào đời sống gia đình, giữ tâm không biến đổi, không thốt lời ác, sống với tâm từ. Bản Hán tương đương là MA193 - Kinh Mâu-lê-phá-quần-na: ở đó ông được gọi là Tỳ-kheo Mâu-lê-phá-quần-na, Thế Tôn gọi gọn là “Phá-quần-na”; số đông Tỳ-kheo trình lên, và Thế Tôn dạy ông đoạn trừ dục, niệm dựa vào gia đình, tu tập dục, niệm dựa vào vô dục, rồi dạy y như vậy cho tất cả chư Tỳ-kheo (bản Hán không có bốn trường hợp bị chê, bị đánh).
Ghi chú. Học giả Anālayo dẫn SN 12.32 và bản Hán MA23 cho biết về sau Phagguna hoàn tục (A Comparative Study of the Majjhima-nikāya, vol. 1, tr. 145, chú 3 — thứ cấp, chưa đối chiếu SN 12.32).
Đối chiếu ngôn ngữ. Pāḷi Moḷiyaphagguna · Hán 牟犁破群那 (Mâu-lê-phá-quần-na, MA193) · English Phagguna of the Top-Knot (Sujato).
Nguồn tra cứu chính thức: SuttaCentral, Digital Pāḷi Dictionary, Buddhist Dictionary (Nyanatiloka). Đối chiếu Hán/Sanskrit mang tính tham khảo học thuật.