← Tra cứu · 📖 Thuật ngữ
Tùy phiền não (upakkilesa)
Còn gọi: upakkilesa · cấu uế của tâm · tùy phiền não
Upakkilesa — những cấu uế/phiền não phụ làm vẩn đục tâm, khiến định lực và 'hào quang' trong thiền biến mất. MN128 liệt kê mười một tùy phiền não mà Đức Phật đã lần lượt nhận diện và đoạn trừ trước khi thành đạo.
Tùy phiền não (Pāḷi upakkilesa) là những cấu uế, phiền não phụ làm vẩn đục tâm. Trong MN128, Đức Phật kể lại rằng trước khi thành đạo, Ngài nhận thấy “hào quang” (ánh sáng) và sự thấy các sắc pháp khởi lên trong thiền rồi lại biến mất; truy tìm nguyên nhân, Ngài lần lượt nhận diện mười một tùy phiền não của tâm và đoạn trừ từng cái:
- Nghi hoặc (vicikicchā)
- Không tác ý (amanasikāra)
- Hôn trầm – thụy miên (thinamiddha)
- Sợ hãi (chambhitatta)
- Phấn chấn quá độ (ubbilla)
- Thô trọng, dâng trào (duṭṭhulla)
- Quá tinh tấn (accāraddhavīriya)
- Quá biếng nhác (atilīnavīriya)
- Dục cầu, ái (abhijappā)
- Tưởng sai biệt (nānattasaññā)
- Quá chú tâm đến các sắc pháp (atinijjhāyitatta rūpānaṁ)
Sau khi đoạn trừ, tâm được định tĩnh, Ngài tu tập định theo nhiều cách và thành tựu tri kiến giải thoát.
Đối chiếu ngôn ngữ. Pāḷi upakkilesa · Sanskrit upakleśa · Hán 隨煩惱 (tùy phiền não) · English imperfections / corruptions of the mind.
Nguồn tra cứu chính thức: SuttaCentral — MN 128, Digital Pāḷi Dictionary. Đối chiếu Hán/Sanskrit mang tính tham khảo học thuật.