← Tra cứu · 👤 Nhân vật
Chử Đồng Tử
Còn gọi: Chử Đồng Tử · Đồng Tử · Nhất dạ trạch
Chử Đồng Tử — nhân vật truyền thuyết thời Hùng Vương, chồng của công chúa Tiên Dung. Truyện Nhất dạ trạch trong Lĩnh Nam chích quái kể chàng được nhà sư Phật Quang ở núi Quỳnh Viên truyền pháp; đây là cứ liệu chính của giả thuyết Phật giáo có mặt ở Việt Nam trước Công nguyên.
Chử Đồng Tử là nhân vật truyền thuyết gắn với công chúa Tiên Dung, con gái Hùng Vương. Hai nguồn kể về ông khác nhau ở một điểm quan trọng:
- Truyện Nhất dạ trạch trong Lĩnh Nam chích quái (bản lưu hành do Kiều Phú hiệu chính năm 1490 hoặc Vũ Quỳnh san định năm 1493, theo Lê Mạnh Thát) kể Đồng Tử theo thương nhân ra biển, gặp một “tiểu Tăng tên Phật Quang” ở núi Quỳnh Viên, được truyền pháp và tặng gậy, nón (Lê Mạnh Thát, Lịch sử Phật giáo Việt Nam, tập 1, tr. 22, 26).
- Đại Việt sử ký toàn thư chỉ ghi chuyện Tiên Dung gặp Chử Đồng Tử như một lời “tục truyền”, đặt trong phần chép về Triệu Việt Vương; đoạn này không nhắc tới nhà sư Phật Quang hay đạo Phật (bản dịch Viện KHXH, Ngoại kỷ quyển IV, tr. 37–38).
Lê Mạnh Thát xem Chử Đồng Tử là “người Phật tử Việt Nam đầu tiên có tên tuổi” và đặt ông vào khoảng thế kỷ III–II trước Công nguyên; đây là luận điểm của học giả, chưa có bằng chứng khảo cổ xác nhận.
Nguồn: Lê Mạnh Thát, Lịch sử Phật giáo Việt Nam, tập 1 (NXB TP.HCM, 2003), tr. 19–33; Đại Việt sử ký toàn thư, bản dịch NXB KHXH, tr. 37–38.